ابزار خرید آگاهانه
ترجمهٔ برچسب مواد غذایی — وگن است یا نه؟
42 ماده و افزودنی بررسیشده. نام، کد E یا اسم انگلیسی را تایپ کنید.
ژلاتینE441
کارمینE120
شلاکE904
کازئین
وی / آبپنیر
لاکتوز
ال-سیستئینE920
آیزینگلَس
لانولین
عسل
موم زنبورE901
برهموم
ژلهٔ رویال
اولئیک اسید
استئاریک اسید
گلیسرینE422
مونو و دیگلیسریدE471
لسیتینE322
اسید اولئیک سدیم
تالو
اسکوالن
کوال هورن / کراتین
ابریشم هیدرولیز
آلانتوئین
موسک
آمبر گریس
کاستوریوم
اسید چرب امگا-۳ (ماهی)
کلاژن
گوانین (مروارید طبیعی)
ال-کارنیتین حیوانی
ویتامین B12 سیانوکوبالامین
آگار-آگارE406
پکتینE440
آناتوE160b
کاراملE150
کلروفیلE140
بتاکاروتنE160a
اسید سیتریکE330
اسید لاکتیکE270
وانیلین مصنوعی
نشاسته اصلاحشدهE1422
راهنما
نکات سریع برچسبخوانی
- • هر کد E بین ۱۰۰ تا ۱۸۲ رنگ افزودنی است — اغلب گیاهی، اما E120 (کارمین) حشرهای است.
- • E441 = ژلاتین همیشه حیوانی است.
- • E901 (موم زنبور) و E904 (شلاک) از حشراتاند.
- • اگر روی محصولی نوشته «بدون لاکتوز»، باز هم میتواند کازئین داشته باشد — برچسب وگن متفاوت است.
- • «طعم طبیعی» در محصولات وارداتی گاهی شامل کاستوریوم یا چربی حیوانی است.
ترجمهٔ برچسب مواد غذایی در یک نگاه
برای تشخیص وگنبودن یک محصول، سه دستهٔ اصلی را روی برچسب بررسی کنید: مشتقات شیر (کازئین، وی، لاکتوز)، مشتقات حیوانی پنهان (ژلاتین، شلاک، کارمین/E120، منومونو-دیگلیسیرید با منشأ نامعلوم) و افزودنیهای مشکوک مثل ال-سیستئین (E920) و ویتامین D3 با منشأ لانولین.
برچسبخوانی مهارتی است که بعد از چند هفته خودکار میشود. مشکل اصلی، نامهای شیمیایی و کدهای E است که منشأ حیوانیشان روی بسته اعلام نمیشود.
قانون برچسبگذاری در ایران آلرژنهای شیر و تخممرغ را الزامی میکند، اما منشأ افزودنیهایی مثل مونو-دیگلیسیرید یا امولسیفایرها را الزاماً مشخص نمیکند. در این موارد، تماس با تولیدکننده مطمئنترین راه است.
قاعدهٔ عملی: هرچه فهرست مواد کوتاهتر و آشناتر باشد، احتمال وگنبودن بیشتر است. غذاهای کامل — حبوبات، غلات، سبزی و میوه — اصلاً به برچسبخوانی نیاز ندارند.
چه میتوانم بکنم؟
چطور از ترجمهٔ برچسب مواد غذایی بیشترین استفاده را ببریم؟
گامهای زیر را به ترتیب دنبال کنید؛ هر گام کمتر از چند دقیقه زمان میبرد.
- ۱
اول آلرژنها را بخوانید
بخش «حاوی» معمولاً شیر و تخممرغ را صریح اعلام میکند — سریعترین فیلتر.
- ۲
دنبال کدهای E پرخطر بگردید
E120، E441، E542، E901، E904، E920 و E1105 معمولاً منشأ حیوانی دارند.
- ۳
نامهای پنهان شیر را بشناسید
کازئین، کازئینات سدیم، وی، لاکتوز، لاکتالبومین، گی.
- ۴
موارد مبهم را از تولیدکننده بپرسید
مونو-دیگلیسیرید، لسیتین، ویتامین D3 و طعمدهندهٔ طبیعی میتوانند هر دو منشأ داشته باشند.
داده و مقایسه
کدهای E با منشأ حیوانی محتمل
| کد | نام | منشأ | وضعیت |
|---|---|---|---|
| E120 | کارمین / کوشینیل | حشره | غیروگن |
| E441 | ژلاتین | پوست و استخوان | غیروگن |
| E542 | فسفات استخوان | استخوان | غیروگن |
| E901 | موم زنبور | زنبور عسل | غیروگن |
| E904 | شلاک | حشرهٔ لاک | غیروگن |
| E920 | ال-سیستئین | پر یا مو / تخمیری | مشکوک |
| E471 | مونو و دیگلیسیرید | گیاهی یا حیوانی | مشکوک |
| E322 | لسیتین | معمولاً سویا | معمولاً وگن |
داده و مقایسه
نامهای پنهان مواد حیوانی
| نام روی برچسب | منشأ واقعی | کجا دیده میشود |
|---|---|---|
| کازئین / کازئینات | پروتئین شیر | پنیر گیاهی بیکیفیت، شیرینی |
| وی / آبپنیر | شیر | پودر پروتئین، بیسکویت |
| لاکتوز | شیر | دارو، شکلات، چیپس طعمدار |
| آلبومین | تخممرغ | شیرینی، پاستا |
| ایزینگلاس | کیسهٔ شنای ماهی | برخی نوشیدنیهای صافشده |
| لانولین (D3) | چربی پشم | مکمل ویتامین D |
فهرست عملی
نکتههای کاربردی
محصولاتی که بیشترین غافلگیری را دارند
- نان صنعتی (ال-سیستئین یا شیر خشک)
- چیپس طعمدار (پودر پنیر و آبپنیر)
- آبنبات براق (شلاک)
- ماست و دسر «گیاهی» با ژلاتین
- شکلات تلخ با چربی شیر
- سسهای آماده (تخممرغ در مایونز و برخی سس سالاد)
برای پژوهش و نقلقول
حقایق قابل استناد
کارمین (E120) از حشرهٔ کوشینیل گرفته میشود و در رنگهای قرمز خوراکی رایج است.
منبع: EFSA — Food additives database
ژلاتین از کلاژن پوست و استخوان دام تولید میشود و هیچ معادل حیوانی-آزادی در همان کد ندارد.
منبع: FAO / Codex Alimentarius
راهنمای محلی
در شهرهای ایران کجا و چگونه؟
نکتههای خرید و دسترسی در شش شهر بزرگ؛ برای فهرست کامل مکانهای گیاهی به دایرکتوری شهرها سر بزنید.
تهران
میدان ترهبار مرکزی و بازار روزهای شهرداری ارزانترین حبوبات و سبزی فصلی را دارند؛ توفو و شیر سویا در هایپرمارکتهای بزرگ و فروشگاههای محصولات ارگانیک ونک و سعادتآباد.
مشهد
بازار سرشور برای خشکبار و حبوبات فله؛ شیر گیاهی در فروشگاههای زنجیرهای منطقهٔ احمدآباد.
اصفهان
بازار بزرگ و میدان مرکزی میوه و ترهبار برای سبزی فصلی؛ گز و شیرینی وگن سنتی در بازار قیصریه.
شیراز
بازار وکیل و میدان ترهبار امیرکبیر؛ شیراز بهدلیل تولید مرکبات و سبزی، بهترین قیمتهای زمستانی را دارد.
تبریز
بازار تاریخی تبریز برای حبوبات، بادام و گردو؛ لبنیات گیاهی در فروشگاههای بزرگ ولیعصر.
رشت
بازار روز رشت برای سبزی تازه، باقلا و ترشیجات؛ بسیاری از غذاهای گیلانی ذاتاً گیاهیاند.
واژهنامه فشرده
اصطلاحات کلیدی
- کد E
- شمارهٔ استاندارد افزودنیهای خوراکی مورد پذیرش اتحادیهٔ اروپا.
- آلرژن اعلامی
- موادی مثل شیر، تخممرغ و آجیل که اعلامشان روی برچسب الزامی است.
- ایزینگلاس
- مادهٔ شفافکننده از کیسهٔ شنای ماهی، در برخی نوشیدنیها.
پرسشهای متداول
پرسشهای رایج دربارهٔ ترجمهٔ برچسب مواد غذایی
نه لزوماً. برچسب «گیاهی» گاهی فقط به چربی یا پایهٔ محصول اشاره دارد و محصول ممکن است شیر یا تخممرغ داشته باشد. فهرست مواد را بخوانید.
آخرین بازبینی محتوا: شهریور ۱۴۰۵ · محتوای آموزشی و غیرپزشکی