بی‌داد

زمین › خاک و جنگل

۷۷٪ زمین کشاورزی برای دام، فقط ۱۸٪ کالری

بزرگ‌ترین استفاده انسان از سطح زمین، پرورش حیواناتی است که بازدهی غذایی ناچیزی دارند. اگر همه گیاه‌خوار شوند، جنگلی به اندازه آفریقا آزاد می‌شود.

جنگل بارانی
۷۷٪
زمین کشاورزی برای دام
۸۰٪
جنگل‌زدایی آمازون از دام
۳۱ میلیون km²
زمین آزادشدنی با گیاه‌خواری
۱۲ میلیون هکتار
فرسایش خاک سالانه

منابع: Our World in Data · Greenpeace · UNCCD

کاربری زمین کشاورزی جهان

میلیون km² — دام بزرگ‌ترین مصرف‌کننده زمین است.

مرتع و چراگاه دام۳۱ میلیون km²
خوراک دام (سویا، ذرت...)۸ میلیون km²
غذای مستقیم انسان۱۲ میلیون km²
سایر۰٫۵ میلیون km²

منبع: Our World in Data

نرخ جنگل‌زدایی آمازون (km² در سال)

چرخه‌های افزایش و کاهش بسته به سیاست‌های دولت‌ها.

۲۰۰۴ (اوج)۲۷٬۷۷۲ km²
۲۰۱۲ (پایین)۴٬۵۷۱ km²
۲۰۲۱۱۳٬۰۳۸ km²
۲۰۲۳۹٬۰۰۱ km²

منبع: INPE PRODES Brasil

آنچه از دست می‌رود

ابعاد بحران زمین

آمازون

آمازون

ریه زمین: ۲۰٪ اکسیژن جهان. ۱۷٪ از ۱۹۷۰ تخریب شده — اگر به ۲۵٪ برسد، به ساوانا تبدیل می‌شود.

منبع: WWF Living Amazon

Cerrado برزیل

Cerrado برزیل

ساوانای استوایی غنی از زیست‌بومی، با سرعت دو برابر آمازون برای کاشت سویا تخریب می‌شود.

منبع: Mighty Earth

فرسایش خاک

فرسایش خاک

چرای بیش‌ازحد و کشت تک‌محصولی، ۲۴ میلیارد تن خاک حاصلخیز سالانه از بین می‌برد.

منبع: FAO

بیابان‌زایی

بیابان‌زایی

۱.۲ میلیارد نفر در ۱۱۰ کشور تحت تأثیر بیابان‌زایی ناشی از کشاورزی فشرده هستند.

منبع: UNCCD

روغن پالم

روغن پالم

تخریب جنگل اندونزی برای روغن پالم — اغلب به‌عنوان خوراک دام و افزودنی صنعتی استفاده می‌شود.

منبع: RAN

پمپاژ آبخوان

پمپاژ آبخوان

زمین‌های زیر مزارع علوفه به‌دلیل برداشت آب در حال نشست هستند.

منبع: USGS

زمین برای ۱ کیلو گوشت گاو۳۲۶ متر مربع
زمین برای ۱ کیلو سویا۲ متر مربع
گاوهای پرورشی در آمازون برزیلبیش از ۲۰۰ میلیون
صادرات گوشت گاو برزیل۲.۳ میلیون تن/سال
خاک تشکیل ۱ سانتی‌متر در طبیعت۲۰۰-۴۰۰ سال

منبع: Our World in Data · INPE · FAO

جنگل‌زدایی آمازون

آمازون: ۸۰٪ جنگل‌زدایی برای چراگاه گاو و کشت سویای دامی.

منبع: Wikimedia Commons · Pedro Biondi/ABr / CC BY 3.0 BR

گاوداری در منطقهٔ جنگل‌زدایی‌شده

گاوهای گوشتی روی زمین جنگل‌تراشیده — پیشرانه‌ی اصلی نابودی آمازون.

منبع: Wikimedia Commons · Felipe Werneck/Ibama / CC BY 2.0

فرسایش خاک در مزرعه

فرسایش خاک ناشی از تک‌کشتی صنعتی برای خوراک دام.

منبع: Wikimedia Commons · USDA NRCS / Public Domain

فیدلات گاو در تگزاس

فیدلات صنعتی: گاوها ماه‌ها روی فضولات خود می‌ایستند و با ذرت پروار می‌شوند.

منبع: Wikimedia Commons · Tomas Castelazo / CC BY-SA 4.0

ببین

مستندهای زمین و جنگل

Eating Our Way to Extinction

Eating Our Way to Extinction

Cowspiracy

Cowspiracy

هیچ‌چیز کارآمدتر از این نیست: کاهش مصرف گوشت و لبنیات بزرگ‌ترین راه برای کاهش اثر زیست‌محیطی فردی است.

پروفسور جوزف پور — آکسفورد، Science 2018

مقاله تکمیلی

زمین: استفاده ناعادلانه از خاک کره

چگونه ممکن است ۸۳٪ زمین کشاورزی جهان را به دام اختصاص دهیم اما تنها ۱۸٪ کالری بشر را از آن بگیریم؟

تصویر بزرگ

نیمی از زمین قابل سکونت کره برای کشاورزی استفاده می‌شود. از این نیم، ۷۷٪ به دامداری و علوفه دام اختصاص دارد و فقط ۲۳٪ به مستقیم تولید غذای انسان. در مقابل، دامداری تنها ۱۸٪ کالری و ۳۷٪ پروتئین جهان را تامین می‌کند (Our World in Data). این یک «بهره‌وری منفی» است.

جنگل‌زدایی

بیش از ۹۰٪ جنگل‌زدایی آمازون از ۱۹۷۰ به دلیل دامداری گاو و کشت سویای دامی بوده است. هر سال میلیون‌ها هکتار جنگل گرمسیری سوزانده می‌شود تا چراگاه و مزرعه سویا برای دام چین، اروپا و خاورمیانه ایجاد شود. سویا که به‌اشتباه به گیاه‌خواران نسبت داده می‌شود، عمدتاً برای خوراک دام تولید می‌شود — بیش از ۷۷٪.

بازگرداندن زمین

اگر بشر به رژیم گیاه‌محور روی بیاورد، طبق پژوهش Hayek et al. (Nature Sustainability 2021)، می‌توان ۷۶٪ زمین کشاورزی فعلی را آزاد کرد و به جنگل بازگرداند — معادل کاربن‌گیری ۱۶ سال انتشار جهانی.

فرسایش و کیفیت خاک

چرای بیش از حد و کشت تک‌محصولی علوفه، فرسایش خاک، شوری و کاهش حاصلخیزی را تشدید می‌کند. مدل‌های دامداری احیایی (regenerative) امیدبخش‌اند اما ظرفیت آن‌ها برای جایگزینی صنعت کنونی محدود است.

زمین، عدالت و فقر

در بسیاری از کشورهای جنوب جهان، زمین مولدی که می‌تواند غذای محلی تولید کند، به کشت سویا و علوفه برای صادرات اختصاص یافته است. این یعنی گرسنگی محلی برای پروار دام دور دست.

«زمین یک منبع نامحدود نیست؛ ما آن را همان‌طور مصرف می‌کنیم که گویی سیاره دومی در راه است.»

گزارش UNEP

گالری ویدیو

ویدیوهای مرتبط با زمین و کشاورزی

منتخبی از ویدیوهای cruelty.farm، huf.ac و سازمان‌های همسو.

خوک‌های فضای باز و کشاورزی احیاکننده

خوک‌های فضای باز و کشاورزی احیاکننده

گزینه‌ای سازگارتر با زمین.

منبع: Compassion in World Farming

احیای زمین در مزرعهٔ Planton

احیای زمین در مزرعهٔ Planton

نمونهٔ کشاورزی احیاکننده.

منبع: Compassion in World Farming

کشاورزی احیاکننده و رژیم پایدار

کشاورزی احیاکننده و رژیم پایدار

کتاب جدید CIWF.

منبع: Compassion in World Farming

ایران

فرسایش زمین در فلات ایران

زمین‌های دارای فرسایش بحرانی در ایرانبیش از ۱۲۵ میلیون هکتار
نرخ فرسایش خاک ایران۲ میلیارد تن در سال (۳ برابر میانگین جهانی)
تبدیل اراضی کشاورزی به دامداری صنعتیافزایش ۴۸٪ از ۱۳۸۵ تا ۱۴۰۰
زمین مصرفی کشت یونجه (خوراک دام)حدود ۸۰۰ هزار هکتار، یکی از پرآب‌برترین کشت‌ها
جنگل‌های شمال ایران (هیرکانی)۳۰٪ کاهش از ۱۳۴۰ تاکنون
بیابان‌زایی فعال در ایرانبیش از ۱۰۰ میلیون هکتار، WHO و سازمان جنگل‌ها

منبع: سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری ایران · UNCCD · گزارش سال ۱۴۰۲

ایران یکی از پنج کشور دارای بالاترین نرخ فرسایش خاک در جهان است. سهم عمدهٔ این فرسایش از چرای بیش از حد دام و کشت تک‌محصولی علوفه در زمین‌های شکنندهٔ نیمه‌خشک می‌آید. هر سال معادل خاک کف یک استان متوسط از دست می‌رود.

زمانی که چراگاهی به‌اندازهٔ ظرفیت اکولوژیک خود میزبان دام نباشد، پوشش گیاهی نخست رقیق و سپس ناپدید می‌شود. باد و باران، خاک سطحی را که برای تشکیل هر سانتی‌متر آن ۴۰۰ سال زمان لازم است، در چند ماه می‌برند. این فرآیند در زاگرس، البرز جنوبی و سیستان قابل مشاهده است.

چه می‌توان کرد

گام‌های مؤثر برای زمین

کاهش ۵۰٪ گوشت قرمز

اگر هر ایرانی نیمی از گوشت قرمز خود را با حبوبات جایگزین کند، فشار بر زمین‌های چراگاهی ایران تا ۲۵٪ کاهش می‌یابد.

خرید حبوبات بومی

عدس، نخود، لپه و لوبیا چیتی ایرانی — کشت آن‌ها خاک را تثبیت می‌کند (تثبیت نیتروژن) و نیاز به کود شیمیایی را پایین می‌آورد.

حمایت از کشاورزی احیایی

Regenerative agriculture: تناوب کشت، پوشش گیاهی دائمی، عدم شخم. در ایران در حال آزمایش است.

نه به روغن پالم پنهان

بیسکویت، شکلات، خامهٔ گیاهی و شیرینی‌های وارداتی اغلب حاوی پالم‌اند؛ برچسب را بخوانید.

درخت بکارید، هوشمندانه

کاشت گونه‌های بومی (بنه، بادام کوهی، گز، تاغ) به‌جای کاج و اکالیپتوس که آب فلات را می‌خشکانند.

صدا بلند کنید

حمایت از سمن‌های محیط‌زیست محلی، اشتراک گزارش‌های فرسایش خاک و مطالبه از مجلس برای اصلاح یارانه‌های کشاورزی.

پرسش‌های متداول

زمین، خاک و دامپروری

تنها بخش کوچکی از مراتع برای کشت غذای انسان مناسب است؛ بقیه را می‌توان به طبیعت بازگرداند (rewilding). مطالعهٔ Nature 2020 نشان داد بازگرداندن ۱۵٪ زمین‌های کشاورزی به طبیعت، ۶۰٪ از انقراض‌های احتمالی را متوقف می‌کند.